Denk niet dat je uiterlijk onbelangrijk is. Leerlingen letten erop hoe je eruit ziet, op je kleding, haarstijl, manier van praten en stopwoordjes. Docenten moeten representatief en netjes gekleed gaan. Je moet er niet uitzien alsof je al vakantie hebt als het warm weer is of alsof je net je kamer hebt behangen of alsof je naar een bal gaat. Wat taalgebruik betreft moet je je netjes uitdrukken. Dat moet je van je leerlingen eisen en dat moet je zelf ook doen. Teach what you preach. Probeer ook zelfverzekerd over te komen.
Het is belangrijk dat een leraar rust uitstraalt. Dat betekent niet dat je als een stijve hark voor de klas moet staan, maar wel dat je bewegingen rustig, weloverwogen, je betoog onderstrepend en gericht op een goede werksfeer moeten zijn.
Veel ervaren leraren herinneren zich uit hun begintijd dat er veel dingen moeilijk of fout liepen omdat je totaal niet ingewerkt werd en je alles zelf moest uitzoeken. Op de eerste dag kreeg je je rooster en daarna liep je meteen door naar je klas om daar met de les te beginnen. Dit in tegenstelling tot banen buiten het onderwijs op zo ongeveer hetzelfde niveau waar een inwerkperiode de normaalste zaak van de wereld is. Nu, met het groeiende lerarentekort, is het misschien mogelijk dat beginnende leraren wel een inwerkperiode kunnen afspreken.
Veel leraren hebben het alsmaar over afspraken als leerlingen regels overtreden. Doe dat alleen als er sprake is van echte afspraken waarin leerlingen inspraak hebben gehad en waarmee ze ingestemd hebben. Noem het anders geen afspraak. Leerlingen ervaren opgelegde regels niet zomaar als afspraken. En gelijk hebben ze.
Onderwijs is een gewetensknager. Je kunt altijd beter. Je bent nooit helemaal klaar. Je kunt altijd iets leukers verzinnen. Wees je daarvan bewust, beginnende leraar. Wil niet teveel in een keer.
Iets wat je nu voor het eerst opstart, wordt volgend jaar verbeterd. En mislukt het? Trek het je niet aan. Deel het met je leerlingen, lach erom en vraag wat er nu precies fout ging. Zij vinden het minder beladen dan jij en hun tips zijn vaak goud waard. Bepaal voor jezelf wat je wel en niet aankan en vertil je er niet aan. Neem je rust. Sta uitgeslapen en fris voor de klas. Ga op tijd naar bed.
Het klinkt lullig, maar echt, het helpt.
In veel tips en adviezen zie je dat leerlingen zelf iets moeten uitleggen of zelf vragen moeten maken voor een proefwerk, enzovoort. Het grote voordeel hiervan is dat je echte leerlingentaal krijgt. Als een leerling een ander leerling iets uitlegt, doet hij dat in hun taal, iets wat een leraar niet altijd kan.
Leraren denken vaak dat hun mond hun belangrijkste instrument is. Dat is een misvatting. Met je ogen kun je vaak veel meer bereiken. Ogen die laten zien dat je opmerkt wat er gebeurt. Ogen die een leerling bemoedigend toeknikken, wat iets anders is dan knipogen. Ogen die warmte of strengheid laten zien. Ogen die je tot een leraar maken die een band heeft met zijn klas.
Het is niet altijd mogelijk, maar als het mogelijk is, neem dan wat tijd om voor je eerste les rond te neuzen op school en te praten met een paar nieuwe collega's.
Bekijk hoe de leerlingen de school en de lokalen binnenkomen, hoe de wisseling van de lessen verloopt, hoe het belsysteem werkt en wat de schoolregels op dat punt zijn. Vraag de collega's hoe zij praktische zaken aanpakken als vaste plaatsen in de klas, rondlopen in de klas, naar de wc gaan en te laat komen.
Bereid je eerste lessen ook organisatorisch goed voor. Neem zelf op dit punt bepaalde beslissingen en voer die consequent uit. Als je bijvoorbeeld gezien hebt dat de wisseling van de lessen chaotisch verloopt, zorg dan dat je les op tijd eindigt. Ga vervolgens bij de deur staan om de volgende klas tegen te houden. Laat eerst de vorige klas rustig vertrekken, neem daarna misschien zelfs even de tijd om het lokaal rond te lopen en laat dan pas de volgende klas binnenkomen.
Als er in de les voorafgaand aan jouw les iets bijzonders of iets schokkends gebeurd is, zoals ruzie met een collega of een ongeval tijdens de gymles, geef de klas dan de kans het in jouw les te vertellen en stoom af te blazen. Ga er dus op in. Daarna krijg je ze heus wel weer aan het werk. Vaak kunnen ze dan beter opletten. Hou niet altijd krampachtig vast aan je voorbereide lesschema.
Vraag als beginner collega's om adviezen. Vraag ze zelfs gewoon om tips en trucs. Tips en trucs kunnen helpen. Elke leraar heeft ze overgenomen van zijn voorgangers. Het moge overigens duidelijk zijn dat situaties niet alleen door die trucs beheersbaar kunnen worden. Het is ook een kwestie van persoonlijkheid. Ook is het belangrijk dat de truc bij je past en dat je zelf gelooft dat deze gaat werken.
Lees als je bijvoorbeeld een jaar voor de klas hebt gestaan nog eens een paar studieboeken door, vooral over didactiek en lesorganisatie. Zaken die tijdens de opleiding aan je voorbij zijn gegaan worden dan soms ineens helder. Dit kan helpen om je lessen verder te verbeteren.